Choć Strasburg i Poznań dzieli prawie 1000 kilometrów i dwie państwowe granice, oba miasta należały niegdyś do Cesarstwa Niemieckiego, a podczas II wojny światowej znajdowały się pod niemiecką okupacją. Jakie podobieństwa i różnice można dostrzec w pruskiej i niemieckiej architekturze tych obu (byłych) miast na pograniczu? Czy to materialne dziedzictwo jest dostrzegalne na miejscu czy też wymaga odszyfrowywania? Jaką rolę odgrywa ten europejski wymiar niemiecko-pruskiej przeszłości w dzisiejszej kulturze pamięci?
Punktem wyjścia dla czwartego spotkania w 2025 roku z cyklu Klaus Zernack Colloquium, poświęconemu Strasburgowi i Poznaniowi, są trzy publikacje. Pierwsza książka, to wydane w Poznaniu w 2022 roku pod redakcją Hanny Grzeszczuk-Brendel i Małgorzaty Praczyk: Poznań – Strasbourg. Powinowactwa w czasie i przestrzeni / Cross-relations in Space and Time, które towarzyszyły prezentowanej wówczas w Poznaniu wystawie. Teksty zawarte w publikacji poświęcone są różnym aspektom 200-letniej, równoległej historii, ściśle związanej z niemiecko-pruskim dziedzictwem architektonicznym obu miast. Autorami esejów są wspomniani już redaktorzy tomu oraz Alexandre Kostka, Piotr Marciniak i Volker Ziegler, którzy wspólnie pełnili funkcje kuratorów ekspozycji.
Kolejnym owocem doskonałej międzynarodowej współpracy między naukowcami z Poznania i Strasburga jest wydany w ubiegłym roku numer „Revue d'Allemagne et des pays de langue allemande” (N°56-1/2024) pod redakcją Alexandre'a Kostki i Volkera Zieglera, w którym w nowatorski i transdyscyplinarny sposób przyglądają się oni rozwojowi urbanistycznemu obu ośrodków miejskich w okresie od czasów Cesarstwa Niemieckiego po okres obecności obu miast w Unii Europejskiej. Numer zawiera również eartykuł Aleksandry Paradowskiej, w którym analizuje ona Poznań i Strasburg pod okupacją niemiecką podczas II wojny światowej.
Wreszcie w tym samym roku ukazał się w Poznaniu esej: Allmachtsphantasien / Iluzje wszechwładzy. Architektura i codzienność pod okupacją niemiecką, katalog pod redakcją Aleksandry Paradowskiej, który powstał w ramach przygotowywanej przez nią wystawy o tym samym tytule.
Cieszymy się, że udało nam się zaprosić na spotkanie czterech kuratorów, zaangażowanych w tą wieloletnią i owocną akademicką współpracę miejską.
PD Dr. Agnieszka Pufelska wykłada historię współczesną na Uniwersytecie w Poczdamie i bada historię wzajemnych oddziaływań polsko-prusko-żydowskich w Nord-Ost-Institut w Lüneburgu. Otrzymała w 2023 r. Nagrodę Naukową Pruskiej Fundacji Seehandlung. W 2017 roku opublikowała książkę "Der bessere Nachbar? Das polnische Preußenbild zwischen Politik und Kulturtransfer (1764–1794)". W marcu tego roku w artykule wspólnie z Felixem Ackermannem po raz kolejny opowiedziała się za zmianą perspektywy w odniesieniu do historii Prus: Felix Ackermann, Agnieszka Pufelska, Postpreußen, w: Geschichte der Gegenwart, 09 marca 2025, URL: https://geschichtedergegenwart.ch/postpreussen/
(Nordost-Institut – Universität Hamburg)
Prof. Dr. Alexandre Kostka jest profesorem na Uniwersytecie w Strasborgu (Faculté LSHA). Studiował historię, germanistykę i filozofię w Paryżu w Ecole Normale Supérieure (St. Cloud), na Sorbonie, w Institut d'Etudes Politiques i na Freie Universität Berlin. Po obronie doktoratu w 1993 r. na temat polityka sztuki Harry'ego Grafa Kesslera, początkowo został „maître de conférences” na Uniwersytecie Cergy-Pontoise w północno-zachodniej części Paryża. W latach 1999-2001 był stypendystą Alexandra von Humboldta w Institut für Kunstgeschichte der Freien Universität Berlin (katedra prof. Gaethgensa) oraz stypendystą Mellona w CASVA (Center for Advanced Studies in the Visual Arts, National Gallery, Waszyngton).
Alexandre Kostka specjalizuje się w procesach wymiany artystycznej w XIX i XX wieku, szczególnie między Francją a Niemcami. Kieruje kilkoma projektami badawczymi w tej dziedzinie, dotyczącymi oswajania niemieckiej architektury w Strasburgu i Poznaniu (w Karlsruher Institut für Technologie wraz z prof. dr Mediną Warmburg) oraz relacji między architekturą a ideologią na przykładzie Dombauhütte w Strasburgu („Engineering nationality”, z prof. dr Christiane Weber, Universität Innsbruck).
Dr. Aleksandra Paradowska Historyczka sztuki na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu , zajmująca się historią i teorią architektury XIX i XX wieku. Założenia urbanistyczne, budynki i ich projekty interesują ją przede wszystkim jako nośniki pamięci i tożsamości. Autorka książek na temat architektury willowej w Poznaniu oraz międzywojennych szpitali i sanatoriów w Wielkopolsce. W ostatnich latach jej zainteresowania koncentrują się głównie wokół zależności ideologii i architektury na przykładach niemieckiego projektowania w okupowanej Polsce. Artykuły publikowała między innymi na łamach „Autoportretu”, „Architektury & biznesu”, „Artluka”, „Architectusa”, oraz „Quartu”. Stała współpracowniczka Pracowni Badań nad Urbanistyką i Architekturą Nowoczesną na Uniwersytecie Wrocławskim.
Assoc. Prof. Ing. Volker Ziegler urodzony w 1965 r. w Lörrach (Badenia Wirtembergia), jest architektem i wykładowcą rozwoju miast i urbanistyki w École nationale supérieure d'architecture de Strasbourg, gdzie nadzoruje francusko-niemiecki podwójny program studiów magisterskich „Planen und Bauen im internationalen Kontext“ we współpracy z Karlsruhe Institute of Technology. Jako badacz zajmuje się relacjami francusko-niemieckimi w architekturze i urbanistyce oraz organizuje wystawy.
Prof. Dr. Małgorzata Praczyk jest historyczką i profesorem uczelni na Wydziale Historycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz członkinią ustępującego Zarządu Europejskiego Towarzystwa Historii Środowiskowej jako przedstawicielka regionalna na Polskę. Jest autorką książek Pamięć środowiskowa we wspomnieniach osadników na „Ziemiach Odzyskanych” (wyd. 2018) oraz Reading Monuments. A Comparative Study of Monuments in Poznań and Strasbourg from the Nineteenth and Twentieth Centuries (Peter Lang: 2020). Jest autorką licznych artykułów z zakresu historii środowiskowej, posthumanizmu i studiów nad pamięcią. W 2018 r. otrzymała nagrodę Rektora UAM za wybitne osiągnięcia naukowe, a jej książka Pamięć środowiskowa... została uznana w ramach II Polskiej Konferencji Pamięcioznawczej. Studia nad pamięcią w Polsce i o Polsce za najlepszą polską książkę z zakresu studiów nad pamięcią.
Klaus Zernack Colloquium 2025
Aus Ruinen – Krieg, (Wieder)Aufbau und Transformation
Das Klaus Zernack Colloquium des Zentrum für Historische Forschung Berlin der Polnischen Akademie der Wissenschaften findet in diesem Jahr als Kooperationsveranstaltung mit dem Deutsch-Polnischen Haus statt und wird bei dieser Veranstaltung zusammen mit dem Nordost-Institut an der Universität Hamburg organisiert.
