© Bundesstiftung zur Aufarbeitung der SED-Diktatur
Nowa wojna w Europie rzuca bezprecedensowe wyzwanie pamięci historycznej i oficjalnym upamiętnieniom końca II wojny światowej. Od początku wojny Rosji z Ukrainą w lutym 2022 r., długotrwałe paradygmaty interpretacyjne dotyczące końca II wojny światowej zostały podważone i muszą zostać poddane krytycznej ocenie. Celem konferencji jest zaangażowanie się w krytyczną analizę utrwalonych narracji oraz tradycyjnych interpretacji krajowych i międzynarodowych, kwestionując ich rezonans i znaczenie. Konferencja ma na celu zarówno zbadanie trwałej siły wybranych tradycji, jak i dostarczenie nowych impulsów dla demokratycznych kultur pamięci.
Konferencja będzie poświęcona zakończeniu wojny poprzez serię paneli tematycznych, oferujących perspektywy z różnych kontekstów międzynarodowych.
Przetłumaczono z DeepL.com (wersja darmowa)
Rejestracja do 24.03.2025.
Konferencja odbyła się w języku angielskim i niemieckim.
Program
Dzień 1 | 08.04.2025
18:00 - 19:30: Wykład wieczorny: Koniec wojny w Europie: Nowe perspektywy historii i pamięci
Dzień 2 | 09.04.2025
- 09:00 - 09:15: Wystąpienia otwierające
09:15 - 10:45: Panel I. Das lange Kriegsende, die militärische Dimension, Grenzziehungen und ihre Folgen
Panel przyjmuje różne perspektywy końca wojny i omawia wydarzenia w napiętym polu wymiaru wojskowego. Na różnych frontach w Europie Środkowo-Wschodniej poruszone zostaną kwestie zarówno długoterminowego planowania, jak i nieprzewidzianych wydarzeń, a także strategicznych granic i ich konsekwencji dla reorganizacji Europy Środkowo-Wschodniej.10:45 - 11:15: Przerwa
11:15 - 12:45: Panel II. Das lange Kriegsende in der nationalen Erinnerung: Gedächtnis, Erfahrungen, Schauplätze und historische Daten
Panel analizuje długi koniec II wojny światowej i jego konsekwencje dla pamięci historycznej w krajach Europy Środkowej, Południowej i Wschodniej, okupację Europy Środkowo-Wschodniej przez Związek Radziecki oraz mit Armii Czerwonej. Omówiona zostanie zarówno oficjalna propaganda, która kształtowała kulturę pamięci o zakończeniu wojny aż do upadku rządów komunistycznych, która znacznie różniła się od interpretacji w krajach zachodnich, jak i okres po 1990 r., kiedy nowo niepodległe państwa rozwinęły własne perspektywy dotyczące końca wojny i okresu powojennego, emancypując się od sowieckich narracji.12:45 - 13:45: Przerwa
13:45 - 15:15: Panel III. Internment and Camps: Repression and Persecution in the Postwar Period
Panel ten dotyczy kompleksu obozów, represji i praktyk prześladowań po II wojnie światowej. Panel kładzie nacisk na porównanie perspektyw dotyczących wrogich obozów w Europie. Celem jest międzynarodowe porównanie w celu omówienia sowieckich obozów specjalnych w Niemczech, represji i prześladowań w tym kontekście oraz wypracowanie nowych perspektyw na wspólne doświadczenia w krajach Europy Środkowej i Wschodniej.15:15 - 15:45: Przerwa
15:45 - 17:15: Panel IV. Trials and Legal Accountability
Procesy sądowe dotyczące przestępstw nazistowskich są ściśle powiązane z pamięcią historyczną w Europie i do dziś kształtują kulturę pamięci oraz sposób radzenia sobie z przemocą ze strony państwa. W krajach, które po wojnie znalazły się pod wpływem Związku Radzieckiego, procesy pełniły zupełnie inne funkcje i stały się ważnymi instrumentami propagandowymi w walce o dominację interpretacyjną. Podczas tego panelu przeanalizowane zostaną praktyki i funkcje tych procesów oraz omówiony zostanie ich wpływ, związane z nimi walki interpretacyjne oraz ich transmisja w okresie zimnej wojny i po latach 90. dwudziestego wieku.
Day 3 | 10.04.2025
09:00 - 10:30: Panel V. Show Trials and Consolidation of New Regimes
W różnych państwach znajdujących się pod wpływem ZSRR po 1945 r., zaraz po wojnie przeprowadzono stalinowskie procesy pokazowe w celu konsolidacji władzy. Procesy te często opierały się na określonych wzorcach interpretacji prawnej, były antysemickie i powiązane z teoriami spiskowymi. Często towarzyszyła im przemoc i pogromy określonych grup ludności. W ten sposób tłumiono i prześladowano opozycję i opór wobec nowych władców. Represje na drodze sądowej miały poważne konsekwencje dla poszkodowanych i ujawniają charakterystyczne cechy nowej władzy państwowej. Panel poświęcony jest historii tych procesów i ich ponownej ocenie po 1990 roku.10:30 - 11:00: Przerwa
11:00 - 12:30: Panel VI. Memory and Politics of History: World War II in Debates – Contemporary History and Contested History
Pamięć o II wojnie światowej i jej zakończeniu przeplata się z licznymi debatami w Europie. Ten panel analizuje debaty publiczne i konflikty pamięci. Odniesie się do wcześniejszych dyskusji, takich jak teoria totalitaryzmu, debata wokół Czarnej Księgi Komunizmu i Historikerstreit. Omówione zostaną również konflikty po upadku komunizmu w Europie Środkowej i Wschodniej, aż po obecne debaty na temat porównywalności zbrodni kolonialnych z Holokaustem.12:30 - 13:30: Przerwa
- 13:30 - 14:00: Dyskusja końcowa