Głos z daleka?

16 września 2025 r. w Muzeum Berlin-Karlshorst odbędzie się wykład prof. dr hab. Krzysztofa Kania (Toruń), a następnie dyskusja panelowa zatytułowana »Głos z daleka? Polski rząd na uchodźstwie podczas II wojny światowej«. W dyskusji panelowej weźmie udział prof. Claudia Weber (Frankfurt Oder). Wydarzenie poprowadzi Robert Parzer, dyrektor Domu Polsko-Niemieckiego.

Polska, wrzesień 1939 r.: Po całkowitej okupacji przez Rzeszę Niemiecką i Związek Radziecki zgodnie z postanowieniami paktu Hitler-Stalin rząd polski uciekł do Francji. Jak powinna wyglądać przyszłość Polski? W kraju, w rządzie na uchodźstwie i wśród aliantów walczących z Niemcami panowały bardzo różne opinie na ten temat. Z Londynu, gdzie polski rząd znalazł schronienie po zajęciu Francji latem 1940 r., kierował on podziemnym państwem w kraju i otrzymywał informacje o zbrodniach niemieckich i radzieckich okupantów.

Po zakończeniu II wojny światowej rząd na uchodźstwie został opuszczony przez dawnych sojuszników. Zmieniające się alianse i coraz bardziej desperackie próby utrzymania własnej legitymizacji w obliczu ustanowienia komunistycznego reżimu w Polsce charakteryzowały politykę rządu na uchodźstwie do 1990 roku.

Kryzysy, zmiany, multipolarność: wiele z tego, co charakteryzuje politykę również dzisiaj, widzimy już w polityce polskich rządów na uchodźstwie. W tym sensie wydarzenie to nie tylko pokazuje, co pakt Hitler-Stalin oznaczał dla Europy Wschodniej, ale także zachęca do refleksji nad aktualnym stanem stosunków niemiecko-polskich.

Wydarzenie jest organizowane wspólnie przez Muzeum Berlin-Karlshorst i Dom Polsko-Niemiecki.

Dr hab. Krzysztof Kania, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Główny nurt jego zainteresowań badawczych to: historia polskiej dyplomacji, dzieje polskiej emigracji niepodległościowej, historia Polski i Wielkiej Brytanii, biografistyka i epistolografia w XX w. Publikuje w „Dziejach Najnowszych”, „Przeglądzie Zachodnim”, „Klio” czy Vandenhoeck&Ruprecht Verlag. Jest autorem pierwszej naukowej biografii Edwarda Raczyńskiego (Edward Bernard Raczyński 1891–1993 dyplomata i polityk, Warszawa 2014), która została nagrodzona w konkursie Ministerstwa Spraw Zagranicznych jako najlepsza publikacja z zakresu historii polskiej dyplomacji w 2015 r. Autor, redaktor i współredaktor kilku monografii naukowych, prac zbiorowych i naukowych edycji źródłowych, by wymienić chociażby: Wielka Brytania 1918-1939 w świetle polskich źródeł dyplomatycznych, Toruń 2007; Polskie Dokumenty Dyplomatyczne 1932, Warszawa 2011; August Zaleski, Wspomnienia, Warszawa 2017; Jan Nowak-Jeziorański, Edward Raczyński, Korespondencja 1952-1975, Wrocław 2019 czy Zainspirować naród. Przemowy Edwarda Raczyńskiego na obczyźnie, 1939–1989, Warszawa 2023. 

Prof. Claudia Weber jest profesorem na Wydziale Kulturoznawstwa Uniwersytetu Europejskiego Viadrina we Frankfurcie nad Odrą oraz kierownikiem Katedry Historii Najnowszej Europy. W latach 2017–2019 była dyrektorką Centrum Viadrina B/Orders in Motion, a w latach 2015–2018 wiceprezesem ds. badań naukowych i młodych naukowców. Jej badania koncentrują się na historii przemocy i dyktatur w XX wieku, historii kultury zimnej wojny, historii wojen w epoce nowożytnej oraz historycznych procesach europeizacji i historii koncepcji europejskich. Jej monografia Der Pakt. Stalin, Hitler und die Geschichte einer mörderischen Allianz (Pakt. Stalin, Hitler i historia morderczej koalicji), opublikowana w 2019 roku i dostępna już w języku słowackim, węgierskim i włoskim, została w 2022 roku wyróżniona nagrodą Friuli Book Prize for Contemporary History. Inne przykłady to Krieg der Täter. Die Massenerschießungen von Katyń (Wojna sprawców. Masowe rozstrzelania w Katyniu) z 2015 roku oraz Auf der Suche nach der Nation. Erinnerungskultur in Bulgarien 1878-1944 (W poszukiwaniu narodu. Kultura pamięci w Bułgarii w latach 1878-1944) z 2006 roku. Można ją było również usłyszeć w podcaście Eine Stunde History – Das Ende des Koreakrieges 1953 (Godzina historii – koniec wojny koreańskiej w 1953 roku), wyprodukowanym przez Deutschlandfunk.

Robert Parzer jest historykiem i dyrektorem Niemiecko-Polskiego Domu w Berlinie. Więcej informacji można znaleźć tutaj.

Uwaga: Uczestnicząc w wydarzeniu, wyrażasz zgodę na wykorzystanie zdjęć i nagrań wideo przedstawiających Twoją osobę w ramach działań promocyjnych organizatorów. Podczas wydarzeń organizowanych przez muzeum nie wolno robić zdjęć ani filmować (np. aparatem w telefonie komórkowym).